İnternet ile haşır neşir olan hemen herkesin bildiği Mozilla Firefox için çok fazla şey söylemeye gerek yok. İnternet tarayıcıları alanında belki de en hızlı ve en güvenilir tarayıcı olan Mozilla Firefox, popülerliğini “bir gün içinde en fazla indirilen program” dalında Guiness Rekorlar Kitabı’na girerek kanıtlamıştı.

Mozilla Firefox’un yakaladığı bu ivmeyi devam ettirmek isteyen Mozilla Vakfı, Mozilla Firefox 4 ile ilgili bazı ipuçları verdi. Yeni Mozilla Firefox 4 tabir-i caizse şimdiye kadar hayal bile edemediğimiz yepyeni özelliklerle birlikte geliyor. Gelin, bu yeni özelliklerin birkaçını inceleyelim.

1- Prism

IE’nin ilk yayınlanışından beri tarayıcılar çok da fazla gelişim göstermedi. Giderek artan İnternet bağımlılığı her zaman masaüstü uygulamalarıyla çelişti. Bugün e-postalarınızı kontrol etmek istediğinizde tarayıcınızı açıyorsunuz, e-posta sağlayıcınızın adresine giriyorsunuz ve giriş formunu doldurarak e-postalarınıza ulaşıyorsunuz değil mi? Peki ya masaüstündeki bir ikonu tıklayarak doğrudan e-postalarınıza ulaşabilseydiniz nasıl olurdu ya da masaüstünüzde duran Google Calendar uygulamasına ne dersiniz? İşte Prism bunları sağlayacak bir köprü vazifesi görüyor.

Prism, web uygulamalarını tarayıcı dışına çıkaran ve masaüstünde çalışmasını sağlayan bir uygulama. Bu uygulama, büyük çoğunlukla sitelerin/uygulamaların İnternet bağlantısı olmadığı durumlarda çalışılabilmesini sağlamak için geliştirildi. HTML 5 (Temel Web site kodlama standardının yeni versiyonu) yerel ve çevrimdışı kaynak desteğini içeriyor.

Teknik olarak Prism; web uygulamalarını, normal kullanıcı arayüzü olmadan işleyen basit bir XULRunner temelli basit bir tarayıcı. Prism, SSB (Siteye Özel Tarayıcı) konseptini temel alıyor. SSB’ler, sadece bir web uygulamasını çalıştıracak şekilde özelleştirilmiş uygulamalar olarak biliniyor. Normal tarayıcılar gibi menü ya da araç çubuğu içermiyorlar. Ayrıca işletim sistemi ve masaüstüyle, tarayıcı üzerinden çalışan bir web uygulamasına göre çok daha kolay entegre olabiliyorlar.

Amaç

• İşlemleri ayırmak: Günümüz tarayıcıları, üzerinde pek çok web uygulaması çalıştığı durumlarda yavaşlıyorlar. Prism sayesinde uygulama işlem süreçleri birbirinden ayrılacak ve web uygulamaları ayrı birer programmış gibi hızlı çalışacak.
• Minimal UI: UI’ler web uygulamalarına özel hale getirilebilecek.
• Temel Masaüstü Entegrasyonu: Web uygulamalarını açmak için masaüstümüze kısayollar ekleyebilecek, sistem tepsisinde özelleşmiş şekilde görüntülenmesini sağlayabileceğiz.
• Eklenti desteği: Bir web uygulaması için tam bir tarayıcı indirmek istemediğinizi düşünün. Artık her web uygulaması için küçük ve özel bir tarayıcı kuracak ve gerekli eklentilere ulaşabileceğiz.
• Harici linkleri gerçek tarayıcıda açın: Web uygulaması içinde harici bir linke tıkladığınızda site normal web tarayıcısında açılacak ve sizin web uygulaması pencerenizi etkilemeyecek.

2- Weave

Hiç işyerinizde sık kullanılanlara eklediğiniz bir siteyi eve gittiğinizde bulamadığınız oldu mu? İşyerinizdeki sık kullanılan linkleriniz, ana sayfalarınız, kayıtlı şifreleriniz evinizde de elinizin altında olsa nasıl olurdu? İşte Weave kullandığınız tüm bilgisayarlardaki tarayıcıların bütünleşik şekilde çalışmasını sağlıyor. Artık gittiğiniz her yerde tarayıcı ayarlarınız da sizinle birlikte olacak. Halen Foxmarks adlı Mozilla Firefox eklentisi sayesinde ayrı yerlerdeki tarayıcılarınızı senkronize şekilde kullanmanız mümkün olsa da, Weave getirdiği yeni özelliklerle benzeri servislerden sıyrılmayı başarıyor.

Amaç

• Temel Servisler: Mozilla Vakfı tarafından sunulan servislerin yanı sıra açık standart tabanlı araçlar sayesinde insanlar kolaylıkla kendi servislerini açabilecekler.
• Veri Paylaşımı: Kullanıcılara, İnternet deneyimlerini diğer insanlarla paylaşma imkanı sunacak. Hangi bilgilerin kimlerle paylaşılacağı tamamen düzenlenebilir olup, kullanıcının kontrolünde olacak.

3- Geode

Mozilla Firefox 3.1′de yer alan Geolocation‘ın daha gelişmiş bir sürümü olan Geode; istediğiniz takdirde bulunduğunuz yeri GPS ya da WiFi sayesinde tespit edip size gerekli bilgileri veriyor. Ayrıca bulunduğunuz yeri elle de belirtebiliyorsunuz. Örneğin hiç bilmediğiniz bir şehre gittiniz ve vakit geçirmek için bir film izlemek istiyorsunuz. Mozilla Firefox ve Geode’u kullanarak bulunduğunuz yerdeki sinemaları ve seansları kolaylıkla öğrenebiliyorsunuz. Bunu sağlamak için gelecek Mozilla Firefox sürümlerinde yeni W3C Geolocation Specification‘ın desteklenmesi planlanıyor. Kişisel mahremiyet çerçevesinde Geode’un belirleyebileceği yer bilgilerinizi de tayin edebiliyorsunuz. Tam yerinizin, bulunduğunuz şehrin ya da bölgenin belirlenebilmesini sağlayabildiğiniz gibi yer bilgilerinizi tamamen gizleyebiliyorsunuz. Elbette Geode geçerli durumda Türkiye için pek işe yarayacak gibi durmuyor ama gelecek günler ne gösterir kimse bilemez…

Geode’un hayatımızı kolaylaştıracağı aşikar olsa da bu servisle birlikte mahremiyet ve güvenliğin tehlikeye gireceği de düşünülebilir. Umalım servis kullanılabilir hale geldiğinde bu sorunlar ortadan kaldırılmış olsun.

Sonuç

Mozilla Firefox 4′ün gelecek yıldan önce yayınlanması beklenmiyor. Yeni projelerin geliştirilmesi ve duyurulması için önümüzde uzun günler var. Ama Mozilla Vakfı tarafından onaylanan bu özellikler bile İnternet yaşamımızın çok değişeceğinin birer kanıtı.

Bakalım ilerleyen günlerde bizi ne gibi sürprizler bekliyor?

Pardus 2008.2, Pardus Test Ekibi tarafından yapılan detaylı testlerden sonra, TÜBİTAK FTP sunucularında indirilmek üzere yerini aldı. 2008 serisinin bu ikinci ara sürümü, özgür yazılım dünyasının en yeni bileşen ve teknolojilerini sunuyor.

Pardus 2008.2 sürüm ismini, yaşam alanları tehdit altında olan başka bir Anadolu canlısından alıyor. Pardus 2008.2′nin sürüm adı Canis aureus. Bir başka deyişle, “Altın çakal“.

Bu sürüme neden Canis aureus adının verildiğine dair haberimizi buradan okuyabilirsiniz.

Başlıca yenilikler

Pardus 2008.1′den bugüne geçen sürede, sadece Kurulan CD içerisindeki 648 pakette yaklaşık 120 hata düzeltmesi, 60′ın üzerinde güvenlik güncellemesi kullanıcılara ulaştı. Yine aynı sürede CD’ye yeni özellik ve destekler ekleyen 23 yeni paket dâhil oldu, CD içindeki toplam 648 paketin 181′i güncellendi.

Pardus 2008.2 Canis aureus, beraberinde bir sürü yeni özellik getiriyor. Pardus’un temel teknolojileri olan PiSi ve COMAR birçok yeni özelliği desteklerken, daha sorunsuz bir kurulum için YALI’nın güncellenmiş sürümünü kullanılıyor. Açılış sisteminde yapılan iyileştirmelerle Pardus kullanan sistemlerin açılışı hızlanırken, uzak dosya sistemleri altyapısı için de birçok iyileştirme, Pardus 2008.2 ile birlikte gelen yenilikler arasında göze çarpıyor.

Ağ Yöneticisi

Pardus 2008.2 Canis aureus ile birlikte yeni sürüme yükseltilen Ağ Yöneticisi ve ağ yapılandırma altyapısı da bir seri yenilik ve hata düzeltmesi içeriyor. Bu iyileştirmelerin ilk anda göze çarpanları şöyle:

• Kullanıcı ve bağlantı tabanlı DNS ayarları iyileştirmeleri,
• DHCP ve zaman aşımı iyileştirmeleri,
• ASCII olmayan ESSID iyileştirmeleri,
• Bağlantı başlatma ve durdurma sırasında betik çalıştırma desteği.

Görüntü Yöneticisi

Pardus 2008.2 Canis aureus, yeni nesil Nvidia, ATI ve Intel ekran kartlarını desteklemek için gerekli sürücüleri içeriyor. Pardus Görüntü Yöneticisi ve otomatik tanıma altyapısı zorg, bu yeni sürücüleri kullanacak şekilde güncellendi.

Paket Yöneticisi

Paket Yöneticisi de birçok iyileştirme ve güncelleme içeriyor:

• Paket arama iyileştirmeleri,
• Hatalı indirilen paketlerin tekrar indirilmesi için destek,
• Çeviri ve arayüz güncellemeleri,
• Delta paket ve ters bağımlılık güncelleme desteği. Bu özelliklerin 2008.2 sonrasında kullanıma girmesi planlanıyor.

Dört ayrı ISO

Pardus 2008.2 Canis aureus, dört farklı ISO olarak sunuluyor. Bunların birincisi ve en önemlisi, KDE 3.5.10 tabanlı Pardus 2008.2′nin bilgisayarlara kurulan öntanımlı masaüstü ortamı.

Pardus 2008.2 Kurulan CD, sadece Türkçe ve İngilizce dillerini destekliyor. Pardus 2008.2 Uluslararası Kurulan CD ise Pardus tarafından desteklenen 11 ayrı dilde kurulum ve kullanım özelliğine sahip. Bu iki sürümün yanı sıra, biri KDE 3,5 diğeriyse KDE 4 ile gelen iki farklı Pardus 2008.2 Çalışan CD sürümü mevcut.

Pardus 2008.2, FTP sunucularında yerini almış durumda. Kurulan CD için bu bağlantıyı, Çalışan CD için bu bağlantıyı takip etmeniz yeterli.

KDE 4.2 sürümü, geçtiğimiz yıl Ocak ayında duyurulan KDE 4.0 sürümünden bu yapılan geliştirmeler ve hata çözümleri ile KDE 4 masaüstü ortamının gerçek gücünü göstermek konusunda çok iddialı bir şekilde karşımıza çıktı.

Kod adı “Answer” (Yanıt)

KDE 4.0′ın yayınlanışı birçok insana göre çok aceleci bir davranış olmuştu, sürümün kullanılabilirlikten öte henüz deneysel bir haldeyken kullanıcılara sunulması, birçok tartışmayı beraberinde getirdi. Öyle ki dışarıdan bakan bir göz hem KDE geliştiricilerini hem de kullanıcıları neredeyse bir felaketin eşiğinde görmekten çekinmiyordu. Bu manidar kod adının bu sıkıntılı süreç içerisinde yaşananlara karşı verilen en güçlü cevabı; KDE masaüstünün gücünü göstermek için seçildiğine kuşku yok.

4.2′nin gücünden emin bu “Cevap” sadece eleştirilere karşılık vermekle kalmıyor, cüretkâr bir şekilde onlara tüm gücüyle meydan okuyor. Nasıl mı?

Cevabı 42: Answer to Life, the Universe, and Everything (42) Otostopçunun Galaksi Rehberi Kitabını okuyanlar ya da aynı adlı filmi izleyenler hemen hatırlayacaktır; “Hayatın, Evrenin ve Herşeyin Yanıtı nedir?” sorusuna “Mutlak Cevap” arayanlara süper bilgisayar “Derin Düşünce” tarafından 7,5 milyon yıl süren işlemler sonrası verilen “Mutlak Cevap= 42 idi. KDE ekibinin de bu manidar kod adını koymakla verdikleri zekice cevap böylece 4.2 oldu.

Asla Geriye Bakmayın

KDE 4 serisinin bundan önceki kararlı sürümü olan 4.1′in sloganı bu sürümde tam olarak hayat bulmuş durumda. KDE 3.5.x serisi kullanıcılarının ihtiyaç duyduğu birçok program yeni sürüme yetenekleri arttırılarak aktarılmış, daha kullanışlı, daha kararlı ve her zaman olduğu gibi daha kişiselleştirilebilir bir sürüm ortaya çıkmış bulunuyor.

Bayrağı KDE 4.1′den alıp çok daha ilerilere taşımış olan KDE 4.2 getirdiği birçok yenilik olmasına rağmen çeşitli eksikleri mevcut. KDE 4.2′nin yayınlanmasının ardından KDE takvimindeki bir sonraki bayrak değişimi KDE 4.3 sürümü ile temmuz ayında olacak, bu süre zarfında her zaman olduğu gibi KDE ekibi birçok yenilik ve iyileştirmelerin yanı sıra bize yeni sürprizler de hazırlayacak.

Birçok kullanıcı ve KDE geliştiricisine göre KDE 4.2, son kullanıcı için aslında gerçek KDE 4.0 olarak görülebilir.

Yenilikler

Yeni Masaüstü Tecrübesi
Plasma masaüstünde yapılan iyileştirmeler ve ilerlemeler sayesinde çalışma alanınızı kolayca organize edebilirsiniz. Yeni ve geliştirilmiş programcıklar arasında hızlı başlatıcı, hava durumu bilgi servisi, çizgi roman servisi, “pastebin” servisi kullanılarak yapılan çabuk dosya paylaşımı gibi programcıklar yer alıyor. Ve bir yenilik olarak artık plazma programcıkları ekran koruyucu üzerine yerleştirilebiliyor; böylece örneğin bir hatırlatıcı not sürekli ekranınızda kalarak size kendini unutturmuyor.

Plasma Panel artık gruplama ve geleneksel satırlama yöntemleri ile pencerelerinizi yönetebiliyor. Sistem çekmecesi artık işlemlerinizle ilgili size bilgi verme yeteneğine sahip, böylece dosya kopyalamalar ya da diğer zaman alan işlemleri buradaki akıllı bilgilendirme servisi ile takip edebilirsiniz. Plasma panelindeki bir yenilik ise ayarlandığı takdirde panelin otomatik gizlenme yeteneğine sahip olması.

KWin pencere yöneticisi artık daha etkili ve kaliteli bir pencere yönetimi sunuyor. KWin efektleri “hareket fiziğine” dayalı olarak eski ve yeni “Masaüstü Küpü, Sihirli lamba” gibi masaüstü efektlerinize doğal bir his veriyor. Bir yenilik ise KWin bu efektleri kaldırabilecek bilgisayarları algılayarak efektleri açılışta varsayılan olarak sunuyor, sizi hoş bir masaüstü atmosferinde karşılıyor. Ve ayrıca bu efektleri sistem ayarlarından kolayca ve zahmetsiz ayarlayabilmenize imkân veriyor.

Masaüstünüz artık hem yeni nesil Plasma kabuğunda programcıklarla hem de KDE 3.5 serisinden alışkın olduğunuz geleneksel masaüstü görünümünde kullanılabilir.

Bunun yanı sıra KDE dil desteğini artırarak şu anda Dünya üzerindeki 700 milyon insana ulaşabiliyor. Yeni eklenen diller arasında Arapça, İzlanda dili, Bask Dili, İbranice, Rumence, Tacik ve birçok Hint dili (Bengali Hindistan, Gujarati, Kannada, Maithili, Marathi) gibi dillerle Asya nüfusuna da hitap edilmekte.

The Plasma Masaüstü Videosu KDE 4.2

Programlardaki Gelişmeler

Dosya yöneticisi, daha hızlı ve daha etkili bir hale geldi. Dolphin dosya yönetici artık simge büyüklüklerini kolayca ayarlayabilmek için bir kaydırıcıya sahip, ileri düzey yeniliklerde ise dosya önizleme ipuçları taşınabilir medya aygıtlarına da sağlandı. Bu yenilikler KDE dosya ayrıntılarına da işlenerek doğru dosya tipini bulmayı kolaylaştırdı.

KMail‘in e-posta listesinin görünümü, Google Summer of Code öğrencisi tarafından yeniden elden geçti. Kullanıcının daha fazla bilgi, klasörler içindeki iş akışını iyileştirmesi gibi yenilikler eklendi. IMAP ve diğer protokollere olan destek artırılarak KMail eskisinden çok daha hızlı bir hale getirildi.

İnternet tarayıcısı iyileştirdi. Konqueror‘un ölçeklenebilir vektör grafik biçimi SVG desteği artırıldı ve birçok konuda performans artışı sağlandı. Yeni arama yönetimi ile sayfalar arasında ne aradığınızı kolayca bulmanız sağlandı.
Platform Geliştirmeyi İvmelendirdi

Betiklere destek artırıldı. Plasma programcıkları artık Javascript, Python ve  Ruby betikleriyle yazılabilmekte ve web üzerinden OpenDesktop.org gibi paylaşım servisleri dağıtılıp paylaşılabilmekte. Google Gadgets ve Mac OS X masaüstü programcıkları (Widget) da artık Plasma’da kullanılabiliyor.

Programların ve servislerin teknolojik önizlemeleri Windows ve Mac OS X platformlarda kurulup çalıştırılabilmekte, bu yenilikte olan ilerleme KDE’nin bu sistemler için olan sürümlerine çok yaklaşıldığını ve dağıtımın yapılabileceğini göstermekte. OpenSolaris için KDE 4.2 kararlı sürüm yaklaşmakta hatta KDE 4.1.4 paketleri hali hazırda yayınlanmış durumda, FreeBSD ise olgunlaşmaya devam ediyor.

Qt’nin LGPL lisansı ile yayımlanmasından sonra hem KDE kütüphaneleri hem de Qt altı araçlar artık daha rahat lisans koşullarında edinilebilir, ticari platformlarda kullanılması kolaylaştı ve böylece ticari yazılım geliştirmede daha saygı uyandıran bir platform oluşturuldu.

Moblin, Linux’un 2.6.29-rc2 sürüm kodlu çekirdeğini kullanıyor. Henüz geliştirme safhasının başlarında bulunan işletim sistemi, Moblin’in yeni kullanıcı arabirimini henüz içermiyor. İşletim sistemi “Fastboot ” teknolojisi sayesinde 5 saniye içinde çalışabilir hale geliyor.

Moblin öncelikle Intel Atom temelli netbookları (mini dizüstüleri) hedefleyen bir topluluk açık kaynak projesi. Moblin v2 Core Alpha Sürümü ile aşağıdaki özellikler için test imkânı sağlanıyor:

• Çekirdek Linux O/S, önyükleme işlemi, işlemler arası ve paket komutları
• İşletim sistemini 5 saniye içinde çalışabilir hale getiren “Fastboot” teknolojisi
• ConnMan (Connectivity Manager) bağlantı yöneticisini kullanarak ağ ve bağlantı oluşturma
• Moblin (Mobil Linux ifadesinin kısaltması) Linux’un 2.6.29-rc2 sürüm kodlu çekirdeği
• Moblin’in çekirdek bileşenleri
• Xserver 1.6 (DRI2 ile)
• Yeni Moblin Moblin Image Creator (MIC2) ve yükleme aracı

Sistem gereksinimleri

Intel destekli Linux dağıtımının istediği en düşük sistem gereksinimleri şu şekilde:

• Intel Atom ya da Intel Core 2 CPU (SSSE3 teknolojisi destekleyen) işlemci
• Entegre Intel (915/945/965) ekran kartı
• Kablolu ağ için, Intel e100/e1000/e1000e/iXGB, PCNet32 (Vmware), RealTek 8139/8169, SIS 900/190, Broadcom ATL1/ATL2 model ethernet kartlarından biri
• Kablosuz ağ için, Intel 3945/4965/5000, Atheros 5K/9K, Broadcom 4300, RealTek 8180/8187, Ralink 2400/2500/61/73 ağ bağdaştırıcılarından biri

Moblin ayrıca çeşitli USB tabanlı harici Wi-Fi cihazlarını da destekliyor. Intel’in açık kaynaklı GUPnP ve Clutter teknolojilerini kullanan işletim sistemi Acer Aspire One, Asus EeePC 901 ve Dell Mini 9 üzerinde denenmiş ve uyumlu olduğu duyurulmuştur.

Moblin’in bilinen sorunları:

• Moblin’in kullanıcı arabirimi geliştirilmeye devam ediyor. Son kullanıcı arayüzü mevcut olandan çok farklı olacak ve Xfce tabanlı olmayacak.
• 3D performansının yavaş olduğu biliniyor.
• Asus eeePC 901′de Wi-Fi desteklenmiyor.
• GMA-500 Graphics yonga setli platformlar desteklenmiyor.

Intel’in Gnome Mobile masaüstü ortamı üzerine geliştirdiği dağıtımın alfa sürümü, moblin.org sitesinden indirilip kurulabilir.

Havana’da “Teknolojik bağımsızlık” konulu bir konferansta duyurulan Nova Linux dağıtımı, Gentoo üzerine geliştirilmiş. Nova, Küba’nın Microsoft yazılımlarından uzaklaşma çabasını hızlandıracak bir adım olarak görülüyor.

UCI Özgür Yazılım Fakültesi Dekanı Hector RODRIGUEZ, özgür yazılımı bağımsızlıkla özdeşleştiriyor: “Sahipli ve kapalı kaynak kodlu yazılımlarda, kullanan tarafın bilemeyeceği kötü amaçlı kodlar olabilir. Özgür yazılımlarda böyle bir risk yok. Özgür yazılım hareketi, Küba halkının fikirlerine, özellikle özgürlük ve bağımsızlık fikrine yakın.”

Küba’da bilgisayarların yüzde 20′sinde halihazırda Linux kullanılıyor. Beş yıl içinde bilgisayarların yarısından fazlasının Linux’a geçmesi öngörülüyor.

Bir ön muhasebe ve ticari otomasyon programı olan Tekir, müşterilerine ticari operasyonlarını takip etme şansı sunuyor. Tekir, stok bilgilerinizi takip etmeniz, müşterilerinizi ve hesap bilgilerinizi yönetmeniz, fatura ve irsaliyelerinizi hazırlamanız için en büyük yardımcınız olacak. Tekir’in özgürlüğü ücretsiz olmasında değil, kodlarının açık olmasındadır. LGPL lisansı ile dağıtılan Tekir, size özgür yazılımın sunduğu tüm avantajları sunmaktadır.

Tekir ile kurumunuzun parasal işlemlerini de yürütebilirsiniz. Kasa tanımlayabilir, tanımlanan kasalarda tahsilat ve tediye fişleri kesebilirsiniz. Ayrıca fatura ve irsaliyelerinizi de Tekir aracılığıyla oluşturabilirsiniz. Tekir, gelişmiş raporlama seçenekleriyle de kullanıcı dostudur. Raporlar sayesinde, stoklardan kasa aktiflerinize kadar her veriyi izleyebilir ve şirketinizin durumunu görebilirsiniz.

Yeni Özellikler

Uygun Teknoloji tarafından geliştirilen Tekir, yeni 1.5 sürümüyle kabuk değiştiriyor ve çok daha gelişmiş bir uygulama haline geliyor. Tekir yeni sürümü ile kullanıcılarına daha fazla ticari operasyonu takip etme şansını sunuyor. Tekir 1.5 sürümüyle birlikte artık banka ve hesap bilgilerinizi de takip edebiliyor. Yeni sürüm ile gelen diğer bir yenilik ise artık çeklerinizi ve senetlerinizi de Tekir’e emanet edebilmeniz. Mevzuata uygun biçimde YTL-TL geçişini tamamlayan Tekir, veritabanı modülünde yapılan iyileştirmelerle artık daha hızlı çalışıyor. Cariler ile ilgili daha fazla bilgiyi kaydedebildiğiniz bu yeni sürümle Tekir fatura ve irsaliye de basabiliyor.

Tekir, platform bağımsız bir üründür. Bu sayede Tekir’i, donanımdan, işletim sisteminden, veritabanından ve kullandığınız İnternet tarayıcısından bağımsız olarak çalıştırabilirsiniz. Birbirinden farklı platformlar üzerinde çalışan sistemler aynı anda Tekir’i ağ üzerinden kullanabilirler. Tavsiye edilen platform ise Linux işletim sistemi ve tarayıcı olarak Mozilla Firefox İnternet tarayıcısıdır. Tekir’in ayrıca Windows işletim sistemi için de özel olarak hazırlanmış bir sürümü bulunmaktadır.

Uygun Teknoloji, yeni sürümünü yayınladığı Tekir için kurulum, eğitim ve destek hizmetleri dışında uygulama sunucusu kiralama, entegrasyon-transfer uygulamaları, diğer uygulamalardan göç hizmetleri ve uygulama içerisine ek modül ya da geliştirme hizmetleri de vermektedir.

Tekir 1.5 sürümünün ardından çıkarılan, hata çözümlemeleri ve iyileştirmeler içeren Tekir 1.5.0.1 güncelleme sürümüyle çek ve senet işlemlerinde düzenlemeler yapıldı ve TCMB Efektif kur bilgisi alışı iyileştirildi. Tekir 1.5.0.1 sürümü, Tekir hata takip sistemine girilen pek çok hatanın düzeltmelerini de içeriyor.

İnternet sitesi üzerinden Tekir topluluğuna katılabilir ya da profesyonel destek alabilirsiniz.

Soru ) Aynı bilgisayara iki işletim sistemi kurabilir miyim? Aynı bilgisayara Windows ve Pardus kurmam halinde işletim sistemleri arasında nasıl geçiş yapacağım? Windows’u ya da Pardus’u açmak istediğimde bunu nasıl yapacağım?

Açılış Ekranı

Cevap ) Sabit diskinizin boyutu el verdiği müddetçe iki ve hatta daha fazla sayıda işletim sistemi kurmanız mümkündür. Bilgisayarınıza Windows ve Pardus kurmanız halinde, bilgisayarı her açtığınızda (yada yeniden başlattığınızda) GRUB adı verilen bir önyükleme programı sizi karşılayacak ve bilgisayarı hangi işletim sistemi ile açmak istediğinizi soracaktır.
Soru ) Bilgisayarımı Pardus ile açtığımda Windows disk bölümlerindeki belgelerime ulaşabilecek miyim? Ya da tersi durumda ?

Cevap ) Pardus üzerinden, Windows ile biçimlendirilmiş (NTFS, FAT32 gibi) tüm disk bölümlerine doğrudan erişebilirsiniz (okuyup yazabilir, kayıt yapabilirsiniz). Windows üzerinden, Pardus ile biçimlendirilmiş (ext3 gibi) disk bölümlerine erişebilmek için ise Pardus’u kurduktan daha sonra Windows’a küçük bir program kurmamız gerekecektir, zira Windows ext3 biçimli disk bölümlerini okuyabilme yeteneğine sahip değildir. Windows’un bu eksiğini kapatmak üzere örneğin Ext2Fsd isimli programı kullanabilirsiniz. Ancak Windows’dan Pardus disk bölümlerine eriştiğinizde dosya silme gibi işlemler yapmamanız tavsiye edilir.
Soru ) Bilgisayarım iki işletim sistemini birden kaldırabilecek mi?

Cevap ) İkiside aynı anda çalışmayacakları ( *) için elbette bilgisayarınız iki sistemi de kaldıracaktır. Örneğin 30 GB büyüklüğünde “küçük” sayılabilecek bir sabit diske rahatlıkla iki işletim sistemi kurabilirsiniz. Bu sistemler aynı anda çalışmayacakları için Pardus’un veya Windows’un tekil olarak ihtiyaç duyduğu bellek (RAM) miktarından daha büyük bir belleğe ihtiyacınız yoktur. Çünkü işletim sistemleri arasında geçiş yapmak için bilgisayar yeniden başlatılır, dolayısıyla bellek boşalır.

(*)Ayrıca VirtualBox ve benzeri sanallaştırma programları vasıtasıyla farklı bir kurulum gerçekleştirilerek iki veya daha çok işletim sisteminin aynı anda çalıştırabilmesi de mümkündür. İşte bu durumda Pardus’un ihtiyaç duyduğu bellek miktarına ek olarak diğer işletim sistemlerinin ihtiyaç duyduğu bellek miktarı kadar ek belleğe sahip olmanız gerekir.

Sabit diskte Pardus’a ayrılabilecek bir bölüm var mı ?

Sabit diskiniz üç veya daha fazla bölümden oluşuyor ise;

Windows kurulu bilgisayarınızda C, D, E … gibi üç veya daha fazla disk bölümü var ise bu bölümlerden birine (elbette Windows’un kurulu olmadığı ve içinde belgelerinizin bulunmadığı boş bir bölüme) Pardus’u kurabilirsiniz. Pardus’un kurulacağı disk bölümünün boyutu en az 4 GB olmak zorundadır. Pardus’a sonradan kurmak isteyebileceğiniz oyunları, programları da düşünerek 10-15 GB’lik bir alana ihtiyacınız olabileceğini de göz ardı etmemelisiniz.

Halihazırda Pardus’a ayırabileceğiniz böyle bir disk bölümünüz var ise, o diskte bulunan tüm belgelerinizi yedekleyip boşalttıktan sonra Pardus kurulumuna geçebilirsiniz.

Sabit diskiniz iki bölümden oluşuyorsa;

Eğer sabit diskiniz C ve D gibi iki bölümden oluşuyorsa ve Windows sistem dosyalarının bulunmadığı “D” bölümü, yukarıda bahsedildiği gibi Pardus kurmaya yetecek bir büyüklüğe sahip ise bu bölüme Pardus’u kurabilirsiniz. Ama öncelikle D bölümündeki tüm dosyalarınızı harici bir ortama yedeklemeniz ya da C bölümüne taşımanız gereklidir. Çünkü Pardus’un kurulacağı disk bölümü kurulum esnasında otomatikman biçimlendirilecek ve dolayısıyla o disk bölümünde yer alan tüm dosyalar silinecektir.

Sabit diskiniz bir bölümden ibaret ise;

Windows kurulu bilgisayarınız eğer yalnızca bir disk bölümünden (“C” gibi) ibaret ise, Pardus için gerekli ayrı bir disk bölümü oluşturmak için iki seçeneğiniz vardır; ya özel yazılımlardan faydalanarak Windows’u kaldırmadan Pardus için yer açarsınız, ya da Windows CD’si yardımıyla tüm diskinizi siler, sonra ihtiyaçlarınız doğrultusunda diskinizi birkaç parçaya böler ve sonrasında sırasıyla Windows ve Pardus’u kurarsınız.

Yeni bir disk yapısı oluşturup, Windows ve Pardus’un kurulması

Eğer sabit diskinizin mevcut yapısı içinde Pardus kurmaya elverişli bir disk bölümünüz yok ise aşağıdaki adımları takip ederek yeni bir disk yapısı oluşturur, sonra sırasıyla Windows ve Pardus’u kurabilirsiniz. Eğer sabit diskinizde Pardus kurmaya elverişli bir bölümünüz var ise o bölümdeki belgeleri yedekledikten sonra doğrudan Pardus kurulumuna geçebilirsiniz.

Sabit diski silmek

İşe koyulmadan önce sabit diskinizdeki tüm belgelerinizi harici bir ortama yedekleyin.

• Bilgisayarı, CD’den (ya da DVD’den) açılacak şekilde BIOS ayarlamasını yapın. Eğer BIOS ayarları konusunda yeterli bilgiye sahip değilseniz internette konuyla ilgili arama yapabilirsiniz (Ör: [1])
• Windows CD’si ile sistemi açtıktan sonra tüm disk bölümlerinizi silip tek bir parça haline getirin.

Sabit diski bölümlere ayrılıp Windows’u kurmak

Önceki aşamada Windows CD’si yardımıyla silip tek bir parça haline getirdiğimiz sabit diskimizi burada ihtiyaçlarımız doğrultusunda parçalara böleceğiz. Elbette herkes kendi gereksinimleri doğrultusunda farklı bir disk yapısı belirleyip uygulayabilir. Burada örnek olarak, aşağıdaki gibi üç parçaya ayrılacak bir disk yapısını göz önüne alalım.

Örnek bir sabit disk yapısı

• (a) Windows’u kuracağımız bölüm
• (b) Windows ve Pardus üzerinden erişebileceğimiz ortak bir belgelik alanı
• (c) Pardus‘u kuracağımız bölüm.

Burada (c) olarak ifade ettiğimiz alanı, isterseniz Pardus CD’si yardımıyla;

• Pardus Sistem Dosyaları,
• Kullanıcı Dosyaları,
• Takas Alanı

olmak üzere üç ayrı parçaya ayırmanız da mümkün olacaktır, şimdilik detaylara takılmanıza gerek yok.

Pardus Sistem Dosyaları’nın kurulacağı (c) alanın boyutu, yukarıda da belirttiğimiz gibi en az 4 GB olmalıdır (10 -15 GB ilerisi için faydalı olacaktır). (b) olarak ifade ettiğimiz alan; belge, resim, müzik vs dosyalarımızı yerleştirmeyi öngördüğümüz bölümdür. İsterseniz bu alanı birden fazla parçaya ayırabilirsiniz, tercihinize kalmıştır. (Sabit Diskler en fazla 4 adet Birincil bölümü destekler, ancak bazı bölümlerin içine başka bölümler açılabilmektedir, bu tür içinde başka bölümler içeren bölümlere uzatılmış bölüm denir. Eğer verileriniz için çok sayıda bölüme ihtiyaç duyarsanız bunları uzatılmış bölüm içine açmak iyi bir fikir olabilir. Ancak bu uzatılmış bölüm içindeki bölümlerin sistem kurmak için kullanılması tavsiye edilmez.)

Sabit diskinizi Windows CD’si yardımıyla yukarıdaki gibi, biçimlendirilmemiş üç parçaya (veya ihtiyaçlarınız doğrultusunda daha fazla parçaya) ayırın. Sonra (a) olarak ifade ettiğimiz alanı NTFS olarak biçimlendirip Windows kurulumuna başlayın (diğer disk bölümlerini biçimlendirmeden bırakmamızın nedeni: Windows CD’si ile bir diski biçimlendirdiğinizde otomatik olarak Windows’un o disk bölümüne kurulmasından dolayıdır).

Kurulumu tamamladıktan sonra Windows masaüstünü açın, “Bilgisayarım” simgesine çift tıklayıp disk bölümlerinizi görüntüleyin (eğer biçimlendirilmemiş disk bölümleriniz “Bilgisayarım” dizininde görüntülenmiyorsa; Denetim Masası > Yönetimsel Araçlar > Bilgisayar Yönetimi > Disk Yönetimi yolunu izleyerek görüntüleyebilirsiniz). Yukarıda (b) olarak ifade ettiğimiz bölümün simgesine sağ tıklayın (bu bölüm varsayılan olarak “Yerel Disk: D” şeklinde görüntülenecektir), açılan menüde yer alan Biçimlendir tuşuna basın, dosya sistemi olarak NTFS’yi seçip Başlat tuşuna basarak biçimlendirin. İsterseniz FAT32 dosya sistemini de kullanabilirsiniz ancak FAT32, eski bir dosya sistemi olması nedeniyle bazı dezavantajları vardır. Örneğin 32MB’dan büyük bölümleri FAT32 olarak biçimlendiremezsiniz ve hiçbir güvenlik özelliği bulundurmaz.

Pardus’u kurmak

Pardus kurulumuna geçebiliriz nihayet… Pardus nasıl kurulacağı (1) ve (2) sayfalarında anlatılmıştır. Biz burada sadece sabit disk bölümlendirme ile ilgili kısma değineceğiz.

Pardus kurulurken disk bölümlendirme ile ilgili olarak, ilk önce alttaki görüntüyle karşılaşacaksınız. Burada “Hayır diskimi kendim bölümlendireceğim” seçeneğini kullanmanız gerekmektedir. Eğer bunun yerine, otomatik biçimlendirme seçeneğini kullanırsanız tüm diskiniz Pardus’a ayrılacak ve sabit diskinizde ne var ne yoksa silinecektir!

Sonraki adıma geçtiğinizde, sabit diskinizin mevcut bölümleri hakkında verildiği bir ekranla karşılaşırsınız. Yalnız burada Windows’un C, D, … disk bölümleri C , D harfleri ile karşınıza gelmeyecektir! Pardus, tüm disk bölümlerinin boyutları, dosya sistemleri hakkında bilgiler verecektir, siz bu bilgilere bakarak hangisinin C hangisinin D olduğunu anlayabilirsiniz.

Eğer yukarıda belittiğimiz gibi Windows CD si ile diskinizi üç parçaya ayırmışsanız üstteki resime benzer bir disk yapısı ile karşılaşırsınız. Yani daha önceden (a), (b), (c) olarak tabir ettiğimiz bölümler bu aşamada karşımıza gelecektir. Burada, Pardus’a ayıracağımız Boş Alana tıklayıp Kullan yazan yere geçeceğiz.

Öncelikle bu Kullan yazan yerdeki seçeneklerin anlamlarına deyinelim sonrasında ne yapacağımıza karar veririz.

• Pardus sistem dosyaları için (zorunlu): Adında da belirtildiği gibi Pardus sistem dosyalarının kurulacağı bir bölümdür, oluşturulması zorunludur. Daha önceden de belirttiğimiz gibi bu bölüm en az 4 GB büyüklüğünde olmalıdır. Pardus’a sonradan kurmayı isteyeceğiniz programları, oyunları da göz önüne alarak 10 -15 GB’lık bir alan ayırmanız ilerde sıkıntı çekmenizi önleyecektir. Kurulum esnasında Pardus bu bölümü EXT3 dosya sistemi ile biçimlendirecektir.

• Kullanıcı dosyaları için (isteğe bağlı): Bu bölümü oluşturmanız halinde Pardus kullanıcı ev dizini dosyalarınız, Pardus sistem dosyalarının kurulacağı disk bölümünden ayrı olacak ve bu disk bölümüne yerleştirilecektir. İleride Pardus’un yeniden kurulması gibi ihtiyaçların ortaya çıkabileceğini göz önüne aldığımızda bu bölümü hiç oluşturmamanız önerilebilir.

• Takas alanı bölümü olarak (isteğe bağlı): Bu bölüm ise belleği (RAM) düşük olan bilgisayarların, belleğinin yetersiz kaldığı durumlarda bu disk bölümüne başvurarak açığı kapatmasını amaçlayan, oluşturulması tercihinize kalmış bir bölümdür. 1 GB’ın altında belleğe sahip olan bilgisayarlar için bellek miktarının 2 katı kadar (MB) bir takas alanının oluşturulması tavsiye edilmektedir, örneğin belleğiniz 256 MB ise 512 MB’lik bir takas alanı oluşturabilirsiniz. Eğer bilgisayarınızın belleğini çok yetersiz görüyorsanız takas alanı için, belleğin 3-4 katı kadar büyüklükte bir alan ayrılmasının faydalı olabileceği ifade edilmektedir. Eğer bilgisayarınızın belleğini yeterli görüyorsanız (örneğin 1 GB veya üzerinde ise) bu alanı oluşturmanızın hiç bir faydası olmayacaktır.

İşte daha önceden Pardus’a ayırdığımız, yani (c) olarak tabir ettiğimiz Boş Alanı bu aşamada isterseniz; sistem dosyaları, kullanıcı dosyaları, takas alanı gibi bölümlere ayırabilirsiniz. İsterseniz bu bölümü sadece pardus sistem dosyalarına ayırarak tek bir parça olarak bırakabilirsiniz.

Disk bölümlendirme işlemlerinde oluşturulan disk bölümlerinin boyutları Megabayt (MB) cinsinden girilecektir. 1 GB = 1024 MB’dır. Oluşturacağınız bir disk bölümüne örneğin 30 GB’lık yer bir alan ayırmak istiyorsanız 30×1024 = 30720 değerini girersiniz.
Son olarak Pardus kurulum işlemi tamamlandıktan sonra alttaki görüntüyle karşılaşacaksınız. Burada en üstteki seçeneği yani “Açılış disikinin başına kur (önerilen)“ seçeneğini kullanmanız gerekmektedir. Yukarıda da belirttiğimiz gibi GRUB ismi verilen program; bilgisayarı çalıştırdıktan hemen sonra karşımıza gelip, hangi işletim sistemini açmak istediğimizi soran bir önyükleme programıdır.

Bilinmesi gerekenler

• Windows ve Pardus yüklü bir bilgisayarda Windows’u kaldırıp yeniden kurmanız halinde GRUB isimli önyükleme yazılımını onarmanız gerekecektir. Çünkü Windows’un yeniden kurulması halinde, diskin MBR adı verilen özel bölümünde yer alan GRUB önyükleme yazılımı Windows tarafından otomatikman silinecektir. Dolayısıyla bilgisayarı açtığınızda karşınıza işletim sistemi seçme ekranı gelmeyecek, sanki bilgisayarınızda Pardus kurulu deyilmiş gibi doğrudan doğruya Windows açılacaktır. Bu gibi durumlarda Grub’u kurtarmak sayfasında anlatıldığı GRUB önyükleyicisini onararak sorunu çözebilirsiniz.

• Elektrik kesintisi vb. bir sebeple Windows’u düzgün kapatmadığınız bir oturumdan sonra, Pardus’u açıp NTFS dosya biçimli disk bölümlerine erişmek istediğinizde permission denied şeklinde erişimi engelleyen bir hata ile karşılaşmanız normaldir. Bu gibi durumlarda Windows’u açıp normal bir şekilde kapattığınızda sorun ortadan kalkacaktır.

• Windows’un kurulu olduğu disk bölümünde Windows’un önemli sistem dosyalarının tutulduğu System Volume Information isimli bir klasör vardır. Bu klasörü varsayılan olarak Windows gezgini üzerinden göremezsiniz. Pardus üzerinden (örneğin örneğin /mnt/sda1/ yolu üzerinde) görebileceğiniz bu klasörü sakın silmeyiniz, aksi halde Windows çökecektir.

Artık Pardus’un renkli dünyasına adım atmaya karar verdiniz. Eğer Linux dünyasına ve dolayısı ile Pardus’a yabancı iseniz bu renkli dünyaya doğru atacağınız ilk adımlarınızda yanınızda olmak için bu ayrıntılı rehberi hazırladık… Kurulumla ilgili her şeyi aşağıda bulabilirsiniz.
Pardus CD’sinin temini için birden çok yol mevcut. Bunlardan ilki yansılarımızdan ya da P2P ağlarından en günce Pardus sürümünü indirmek. Bunun için lütfen ilgili sayfayı ziyaret edin: Pardus:İndir

Bir diğer yol ise gönüllülerimizden CD bulmak. Eğer “İnternet’ten indirmek istemiyorum” diyorsanız ülkemizin ve hatta dünyanın dört bir yanına dağılmış Pardus CD Temin Gönüllüleri size en makul süre içinde CD temin edeceklerdir.

Şehrinizde gönüllü olup olmadığını öğrenmek ya da gönüllü olmak isterseniz ilgili sayfayı ziyaret edin. PardusCDTemini

Kuruluma hazırlık

Peki, nasıl CD’ye yazdıracaksınız? Bunun için Windows ortamında Pardus Kurulum CD’si oluşturmak maddemize bakın. Bu belgeyi muhakkak incelemenizi tavsiye ederiz. Doğru ayarlarla fazla zaman ve çaba harcamadan kendi kurulum CD’nize rahatlıkla sahip olabilirsiniz.

Eğer artık elinizde bir kurulum CD’si varsa buradan sonra olacakları görmek için sayfanın aşağısına doğru ilerleyin.

Kurulum

Pardus önyükleyicisi ile kurulum için donanımınıza en uygun seçeneği seçebilir, hafıza testi yapabilir ya da sabit diskinizde bulunan bir yükleyiciyi çağırabilirsiniz.

Üstteki ekranı görüyorsanız demektir ki, YALI çalışmaya başladı, kısa süre sonra kurulum konusunda tercihlerinizi sormaya başlayacak.

Pardus’u kullanmak için Genel Kamu Lisansı‘nı onaylamalısınız. Lisans metnini bu pencerede okuyabilirsiniz.

Bu aşamada CD’den sisteminize yüklenecek olan dosyaların bütünlüğünü, yani CD’nin doğru basılıp basılmadığını kontrol edebilirsiniz.

Bu adımda bilgisayarınızın klavye haritasını seçip anında deneyerek doğru çalışıp çalışmadığını da kontrol edebilirsiniz.

Bu ekranda tarihi, saati ve bulunduğunuz yeri düzenleyebilirsiniz. Yaptığınız ayarlar donanım saatinizin ayarlarını da güncelleyecektir.

Sisteme bir kullanıcı eklemek için ekranın üst kısmında bulunan ilgili kısımları doldurun ve “Kullanıcı Ekle” düğmesine basarak sisteme kullanıcınızı ekleyin. Eğer eklediğiniz kullanıcıya yönetici haklarını vermek istiyorsanız, kullanıcıyı eklemeden önce ilgili kutucuğu tıklayarak kutuya onay işareti koymayı unutmayın.

Burada, sisteminizin yetkili kullanıcısının parolasını ve bilgisayarınızın ağ üzerinde görüneceği ismi belirleyebilirsiniz. Bu parolayı oluştururken unutmayacağınız ama kolaylıkla tahmin edilemeyecek bir parola seçmeye özen gösterin.

Bu ekran disk bölümlendirme ekranıdır. Yapacağınız ayarlar diskinizin üzerinde yer alan verileri silebileceğinden yaptığınız ayarların doğruluğundan ve mevcut diskinizde yer alan bilgilerin mutlaka bir yedeğini aldığınızdan emin olun.

Diskinizi kendiniz bölümlendirmeyi tercih ederseniz, YALI sizi, disklerinizi listeleyen bu ekrana getirecektir.

Zorunlu disk bölümü olarak Pardus sistem dosyalarının konacağı bir bölüm yaratmalısınız. İsteğe bağlı olarak kullanıcı dosyalarının da yer alacağı bir bölüm yaratabilirsiniz. Bu sayede sisteminizde bir sorun meydana gelse bile kullanıcı dosyalarınız zarar görmez. Ayrıca yeni sistem kurulumunda yarattığınız bu alanı kullanıcı dizini olarak gösterip ayarlarınızın ve kişisel dosyalarınızın kurduğunuz yeni sisteme de aktarılmasını sağlayabilirsiniz.

Bu aşamada sistem yükleyicisini nereye yüklemeniz gerektiğine karar vermelisiniz. Bir fikriniz yoksa GRUB‘ı açılış diskinin başına kurmak en doğru tercihtir.

Kurulumun geri kalanında Özgürlükİçin topluluğunun sizin için hazırladığı Pardus ile ilgili bilgileri içeren mesajları okuyarak işletim sisteminizi yakından tanıyın.

Kurulumu başarıyla tamamladınız. İleri’ye tıkladıktan sonra CD’yi çıkarıp bilgisayarınızı baştan başlatabilirsiniz.

Pardus Wiki’den Alınmıştır

Şimdi Firefox tarayımıza http://localhost yazarak apache sunucu sayfamızı açıyoruz eğer sayfa açılırsa sorunsuz kurduk demektir. Şimdi artık php dosyalarımızı çalıştırabiliriz. Php dosyalarımızı olusturmak için kwrite editörü işinizi görür php dosyalarımızı /var/www/localhost/htdocs dizinin içine kaydediyoruz ve Firefox tarayıcımızı açıp http://localhost/dosya_adı.php deyince dosyamızı çalıştırıyoruz.
Apache, Mysql ve Php kurulumu ve çalışması bu kadar artık gerisi size kalmış.